U D R U Ž E Nj E   M E T A L U R G I J E  I   P R E R A D E   M E T A L A

Kontakt osoba u PKRS
Pero Ćorić, dipl.ing.maš-sekretar Udruženja
Tel: +387 51 226 161
Faks: +387 51 215 565
E-mail: peroc@komorars.ba

Metalurgija i prerada metala u Republici Srpskoj je sa stanovišta instalisanih kapaciteta veoma značajan segment industrije Republike Srpsk i Bosne i Hercegovine.
U okviru ovog Udruženja postoje dvije grupacije:
• Metalurgija
• Prerada metala

Metalurgija kao grupacija obuhvata preduzeća  iz sledećih oblasti:
• Crna metalurgija
• Obojena metalurgija

Prerada metala kao grupacija obuhvata preduzeća iz sledećih oblasti:
• Metaloprerađivačka industrija
• Mašinogradnja
• Proizvodnja saobraćajnih sredstava

Proizvodnja

Metalurgija i prerada metala obuhvataju sledeće oblasti(na osnovu Zakona o klasifikaciji djelatnosti o registru jedinica razvrstavanja):
• Vađenje rude metala (oblast 13)
• Proizvodnja osnovnih metala(oblast 27)
• Proizvodnja metalnih proizvoda  osim mašina (oblast 28)
• Proizvodnja ostalih mašina i uređaja(oblast 29)
• Proizvodnja motornih vozila i prikolica (oblast 34)
• Proizvodnja ostalih saobraćajnih sredstava (oblast 35)

Trend fizičkog obima proizvodnje po oblastima predstavljen je u tabeli:

Izvor :RZS RS
*    Ø  2003= 100
**  Ø  2004= 100
***Industrija ukupno 100
Preduzeća su u okviru oblasti razvrstana prema šiframa sojih osnovnih djelatnosti , tako da na prostoru Republike Srpske djeluju preduzeća iz slijedećih djelatnosti(podaci za 2004.godinu , izvor APIF)

1.CRNA METALURGIJA-14 preduzeća
      ●    Vađenje rude gvožđa(1) preduzeće
            ●    Proizvodnja cijevi od livenog gvožđa(2)
• Proizvodnja cijevi od  čelika (3)
• Hladno valjanje uzanih traka(1)
• Hladno oblikovanje profila(2)
• Vučenje žice(1)
            ●    Ostala primarna prerada gvožđa i čelika( 1)
      ●    Livenje gvožđa (1)
      ●    Livenje čelika ( 2)
Ukupan prihod u 2004. godini je bio 59.713.821,00 KM.

2.OBOJENA METALURGIJA  -15 preduzeća
• Vađenje rude boksita (3)
• Vađenje rude olova i cinka(2)
• Prerada plemenitih metala(1)
• Proizvodnja glinice(2)
• Prerada aluminijuma(2)
• Proizvodnja nepomenutih obojenih metala(1)
• Livenje lakih metala(3)

Ukupan prihod u 2004. godini je bio 157.179.138,00 KM

3.METALOPRERAĐIVAČKA INDUSTRIJA -193 preduzeća
• Proizvodnja metalnih konstrukcija i dijelova kontrukcija(46)
• Proizvodnja metalnih proizvoda za građevinarstvo (27)
• Proizvodnja cisterni rezervoara i sudova od metala (2)
• Proizvodnja kotlova i radijatora za centralno grijanje toplom vodom ( 5)
• Proizvodnja parnih kotlova osim kotlova za centralno grijanje toplom vodom(2)
• Kovanje, presovanje , štancanje i valjanje metala, metalurgija praha (4)
• Obrada prevlačenja meala(9)
• Opšti mašinski radovi(28)
• Proizvodnja alata (19)
• Proizvodnja brava i okova( 5)
• Proizvodnja buradi i slične ambalaže od čelika(2)
• Proizvodnja ambalaže o lakih metala(5)
• Proizvodnja žičanih proizvoda (12)
• Proizvodnja vezivnih metala, vijčanih proizvoda, lanaca i opruga (13)
• Proizvodnja ostalih standardnih metalnih proizvoda na drugom mjestu nepomenutih (14)

Ukupan prihod u 2004. godini je bio 206.783.415,00 KM.

4.MAŠINOGRADNjA-39 preduzeća
• Proizvodnja pumpi i kompresora ( 2 preduzeća)
• Proizvodnja ležaja, zupčanika, prenosnika (3)
• Proizvodnja  uređaja za dizanje i prenošenje(3)
• Proizvodnja rashladne i ventilacione opreme osim onih za domaćinstvo(2)
• Proizvodnja ostalih mašina opšte namjene (4)
• Proizvodnja ostalih mašina  za poljoprivredu i šumarstvo(3)
• Proizvodnja alatnih mašina (9)
• Proizvodnja mašina za metalurgiju(1)
• Proizvodnja mašina za rudnike i građevinarstvo(1)
• Proizvodnja mašina za industriju hrane i pića (1)
• Proizvodnja ostalih mašina za specijalne namjene(3)
• Proizvodnja oružja i municije(1)

Ukupan prihod u 2004.godini j bio 34.658.038,00 KM.

5.PROIZVODNjA SAOBRAĆAJNIH SREDSTAVA-23 preduzeća

• Proizvodnja motora za motorna vozila (4)
• Proizvodnja automobila (1)
• Proizvodnja dijelova i pribora za motorna vozila i njihove motore(11)
• Izgradnja i popravka brodov(1)žProizvodnja šinskih vozila (1)
• Proizvodnja vazdušnih i svemirskih  letjelica (2)
• Proizvodnja  motocikala (1)
• Proizvodnja bicikala(2)

Ukupan prihod u 2004. godinu je bio 34.828.926,00
Dakle ukupan prihod preduzeća iz ovog udruženja je iznosio 493.163.338,00 KM.

Organizovanost

U 2004. godini aktivno je poslovalo 284 preduzeća.prema veličini preduzeća su svrstana u mala, srednja i velika preduzeća.
Prema obliku vlasništva preduzeća su organizovna kao privatna(kapital potpunosti u privatnom vlasništvu), kao i državna odnosno akcionarska koja u strukturi kapitala imaju jedan dio državnog kapitala i posluju kao akcionarks adruštva.

Zaposlenost

U Republici Srpskoj u 2004. godini bilo je zaposleno 236.099 lica, od čega je u sektoru prerađivačke industrije bilo zaposleno 58.125 lica.
U oblasti metalurgije i prerade metala bilo je zaposleno 16.735, što je 28,79% u odnosu na broj zapsolenih u sektoru prerađivačke industrije ili 7,06% u odnosu na ukupan broj zaposlenih.
Gledano po djelatnostima iz okvira ovog udruženja podaci o zaposlenosti u posljednje tri godine su:

Privatizacija

U okviru  Udruženja metalurgije i prerade metala preduzeća su organizovana kao:
• Preduzećima u kojima je većinski kapital državni (cca 65%) i privatizuju se po posebnom programu Vlade Republike Srpske putem tendera
• Preduzeća u kojima je državni kapital 30 % i manje , privatizuje se prodajom državnog kapitala putem berze ili metodom licitacije , a prema programu Direkcije za privatizaciju Republike Srpske.
• Preduzeća koja su jednom  od metoda postala akcionarska društva sa 100% privatnim kaputalom

Proces vlasničke transformacije je u toku i očekuje se ubrzanje procesa privatizacije i restrukturiranja preduzeća uz učešće  i stečaja kao jedne od metoda  oživljavanja privrede.
Očekujemo da će se na taj način povećati priliv novih investicija , znanja i menadžerskih vještina  što će svakako rezultirati povećanjem proizvodnje.
U razvitku ovog dijela industrije očekuje se i osnivanje novih privatnih preduzeća , na bazi novih tehnoloških saznanja iz industrijskih razvijenih zemalja.
Direkcija za privatizaciju Republike Srpske  je svojim Programom rada za 2005. godinu pripremila spsiak preduzeća  i sukcesivno će nuditi na prodaju državni kapital jednom od pomenutih metoda prodaje.

Certifikati  ISO 9000

Povećava se broj preduzeća koja imaju jedan od certifikata ISO 9000 , što je uslov za saradnju i izvoz u razvijene industrijske zemlje, te uspostavljanje podugovarčkih i strateških partnerstava.
Istovremeno se povećava i konkurentna sposobnost domaćih preduzeća u borbi na tržištu.

Sajmovi

Preduzeća iz oblsati metalurgije i prerade metala svoje proizvode i usluge prezentuju na sajmovima u zemlji i inostrnstvu, pri čemu ulogu ima i Privredna komora Republike Srpske u organizacionom smislu.
Najznačajniji sajmovi iz ove oblasti su:
1. DEMI-Dostignuća u elktro i mašinskoj industriji , Banjaluka
2. SAJAM TEHNIKE- Beograd, Srbija i Crna Gora
3. ZAGREBAČKI VELESAJAM-Zagreb, Hrvatska
4. IHM-Međunarodni sajam zanatstva i male privrede, Minhen-Njemačka
5. AMI-Međunarodni sajam  automobila, Lajpcig-Njemačka
6. MAC TECH-Mešunarodni sajam mašina -Budimpešta, Mađarska
7. HANOVER MESSE-Industrijski sajma , Hanover , Njemačka
8. RESALE-Sajam polovnih mašina i opreme , Karlsruhe, Njemačka
9. ZEPS INTERMETAL-Sajam metalne industrije Zenica , BiH
10. MOS-Međunarodni obrtniči sajam-Celje,Slovenija

U prkos brojnim preprekama u posljednjih 15-tak godina metalurgija i prerada metala Republike Srpske i Bosne i Hercegovine, pokazuje tendenciju oporavka , uglavnom zahvaljujući ostatku ranijih kvaliteta.(infrastruktura, ljudski resursi...)
Naznake oporavka prije svega učešće ovog sektora u ukupnom izvozu Republike Srpske.
Vrijednost izvoza iz Republike Srpske u 2004. godini je bila 840.049.031,00 KM, od čega su preduzeća iz ovog sektora izvezla 324.641.023,00 KM, što iznosi 38,64% ukupnog izvoza i prva je izvozna grana u Republici Srpskoj.
Pokretanje strateških kapaciteta kao što su Novi rudnici Ljubija, Boksit Milići, Birač Zvornik, bitno su doprinijeli pokazanim ohrabrujućim rezultatima.
Postoje pozitivni primjeri i u drugim oblastima ovog sektora gdje se svojim poslovanjem, kvalitetom i dr. ističe mnogo preduzeća.
Navešćemo samo neke od njih:ALPRO-Vlasenica, METAL-Gradiška, ELVAKO-Bijeljina, ALPOS-tvornica cijevi Prnjavor,INUSTRIJA ALATA-Trebinje i dr.
Među deset najvećih izvoznika Republike Srpske u 2004. godini su slijedeća preduzeća iz ove oblasti:
1. Balkal-Banjaluka, izvoznik Birač Zvornik
2. Industrija alata Trebinje
3. Elvako, Bijeljina

U prvih šest mjeseci 2005.godine vrijednost izvoza iz Republike Srpske je bila 498.403.958,00 KM, od čega su preduzeća iz ovog sektora izvezla 231.636.587,00 KM što iznosi 46,47% ukupnog izvoza.
Vrijednost izvoza za prvih šest mjeseci iznosi 71,35 % vrijednosti izvoza u 2004. godini koji su ostvarila preduzeća iz ovog sektora.
Među deset najvećih izvoznika Republike Srpske u prvih šest mjeseci 2005. godine su slijedeća preduzeća iz ovog  sektora:
1. Balkal-Banjaluka, izvoznik Birač Zvornik
2. D.O.O. Novi rudnici Ljubija
3. Industrija alata Trebinje
4. D.O.O. ,,FB"-Gradiška
5. "UNIS" Tvornica cijevi Derventa

Ovi podaci potvrđuju da ovaj sektor ima tendenciju razvoja i ima šansu da zauzeme primat u industriji Republike Srpske i BiH, kao što je bilo 80-tih godina prošlog vijeka, kada se metalna industrija u Bosni i Hercegovini isticala slijedećim pokazateljima:
• 60% ukupnog izvoza BiH
• 30% industrijske proizvodnje
• 30% učešća u BDP BiH

Zbog toga pozivamo ranije partnere , kao i potencijalne nove partnere da iskoriste potencijala ove grane privrede.
Informacije o preduzućima, proizvodnim programima, trenutnim mogućnostima, stanju vlasničke transformacije i sl. mogu se dobiti u Privrednoj komori Republike Srpske preko ovog Udruženja.
Uvjereni smo da će naša preduzeća ispuniti Vaše zahtjeve po svim elementima(kvalitet, cijena , rokovi i dr.)